Fruitboom met blote wortel: goed kiezen

Fruitboom met blote wortel: goed kiezen

Kort: een appelboom die je deze winter met blote wortel koopt, staat er over vijftig jaar nog. Drie keuzes bepalen bijna alles. De onderstam bepaalt de grootte van de boom en de leeftijd van de eerste vruchten: van 1,5 m op M27 tot meer dan 4,5 m op M25, volgens de Royal Horticultural Society (RHS). Het ras bepaalt de gezondheid van de boom: sinds 1975 test het Waals Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek (CRA-W) in Gembloux oude rassen in boomgaarden die nooit bespoten worden, en het bracht er 33 opnieuw op de markt onder de naam "RGF-Gblx". De bestuiving: de meeste appel- en perenbomen hebben een buur nodig die tegelijk bloeit. In de provincies Namen en Henegouwen toont de gids onderaan het artikel de kwekerijen het dichtst bij je in de buurt.

Bijgewerkt op 18 november 2026.

November opent het seizoen van de blote wortels, en de kwekerijen halen hun fruitbomen boven. Het planten zelf beschreven we uitgebreid in november in de tuin: een breed eerder dan diep plantgat, wortels nooit in de wind, de paal plaatsen voor je het gat dichtgooit. Dit artikel gaat over wat daarvoor komt, op het moment dat je het etiket leest. Een verkeerde keuze maak je niet meer goed: een boom die te groeikrachtig is voor de tuin, een ras dat elk jaar bespuitingen vraagt, of een eenzame appelboom die bloeit maar nooit vrucht geeft.

Twee bomen in één: onderstam en ras

Een fruitboom uit de handel is bijna nooit een boom "zomaar". Het is een combinatie van twee planten: een ras (Reinette Dubois, Durondeau, Conference…) geënt op een onderstam, die de wortels levert. Het ras bepaalt de vrucht, de bloei en grotendeels de ziekteresistentie. De onderstam bepaalt de uiteindelijke grootte van de boom, de leeftijd waarop hij begint te dragen, de grond die hij verdraagt en of hij levenslang een paal nodig heeft.

Wie een appelpit zaait, krijgt niet dezelfde appel: een pit is het resultaat van een kruising, en de boom die eruit groeit is een nieuw ras, bijna altijd minder goed dan zijn ouders. Daarom wordt er geënt. De entplaats zie je op de stam, enkele centimeters boven de wortels: een duidelijke verdikking. Bij het planten moet ze ruim boven de grond blijven, herinnert de RHS (RHS, z.d.-a). Ingegraven zou het ras zelf wortel schieten en verdwijnt het effect van de onderstam.

De gangbaarste appelonderstammen dragen Engelse codenamen: "M" voor East Malling, het onderzoeksstation in Kent dat ze selecteerde, "MM" voor de Malling-Merton-reeks, ontwikkeld met het John Innes Institute in Merton. Het etiket van een goede fruitboom vermeldt ze altijd. Staat er niets op, vraag het dan: een verkoper die niet weet waarop zijn boom geënt is, weet ook niet hoe groot hij wordt.

Appels: van een snoer van 1,5 m tot een boomgaardboom

De RHS rangschikt de appelonderstammen van de zwakst tot de sterkst groeiende (RHS, z.d.-d). De hoogtes gelden voor een boom die als struikvorm wordt gekweekt; schrale of droge grond verlaagt ze.

Onderstam Groeikracht Hoogte × breedte Eerste vruchten Paal Voor welke tuin
M27 Extreem zwak 1,2-1,8 m × 1,5 m na 2 jaar Levenslang Snoeren, potten, heel kleine tuinen met vruchtbare grond
M9 Zwak 1,8-2,4 m × 2,7 m na 2-3 jaar Levenslang Kleine tuinen, spillen, snoeren
M26 Zwak 2,4-3 m × 3,6 m na 2-3 jaar Levenslang Middelgrote tuin, leibomen, gemiddelde gronden
MM106 Halfzwak 3-4 m × 4 m na 3-4 jaar 5 jaar (langer op winderige plaatsen) Diverse gronden, ook schrale; te groot voor een kleine tuin
MM111 Sterk 4-4,5 m × 4,5 m na 4-5 jaar 3 jaar voor een boom van 2-3 jaar Halfstammen en hoogstammen, boomgaard in grasland
M25 Zeer sterk meer dan 4,5 m × 6 m na 5-6 jaar 3 jaar voor een boom van 2-3 jaar Hoogstammen, boomgaard in grasland

Bron: RHS (z.d.-d), "Rootstocks for fruit".

Twee praktische gevolgen. Ten eerste: een zwakke onderstam is geen makkelijke onderstam. M27 en M9 hebben een zwak wortelgestel, vandaar de levenslange paal, en de RHS vraagt vruchtbare grond, onkruid- en grasvrij rond de voet en water bij droogte. In een gazon of schrale grond kwijnen ze weg. Ten tweede: hoe groeikrachtiger de boom, hoe zelfstandiger. De RHS vindt MM111 en M25 geschikt voor de meeste gronden, ook schrale en begraasde. De eerste jaren moet je ze bij droog weer nog water geven en het gras rond de voet weghouden. In ruil wacht je vier tot zes jaar op de eerste appels, en heb je een ladder nodig om ze te plukken.

Het CRA-W zelf ent zijn appelbomen voor de rassenproeven op M9 en sinds kort op een Amerikaanse onderstam uit de Geneva-reeks, G11 (Dumont et al., 2025). Dat is een keuze van onderzoekers, die snel vruchten en dicht geplante bomen willen, geen aanbeveling voor een liefhebbersboomgaard.

Peren, pruimen en kersen: minder keuze, dezelfde principes

Soort Onderstam Groeikracht Hoogte Eerste vruchten Grond (RHS)
Peer Kweepeer C Zwak 2,5-3 m na 4 jaar Vruchtbaar, vochthoudend
Peer Kweepeer A Halfsterk 3-4,5 m na 4 jaar De meeste middelzware tot zware vruchtbare gronden
Pruim Pixy Halfzwak 3-4 m 3-4 jaar Licht, leemachtig
Pruim St. Julien A Halfsterk 4,5-5 m na 3-4 jaar Verdraagt zware grond
Kers Gisela 5 Halfzwak 2,4-3 m 3-4 jaar Vruchtbaar, leemachtig; levenslang een paal
Kers Colt Halfsterk 6 m na 3-4 jaar Verdraagt klei en lichte kalkgrond

Bron: RHS (z.d.-d), "Rootstocks for fruit".

De peer heeft een eigenaardigheid waarover catalogi vaak zwijgen. Op kweepeer geënt blijft een perenboom kleiner en draagt hij vroeger dan op een zaailingonderstam van peer, maar veel rassen "slaan" slecht aan op kweepeer. Het CRA-W loste dat vroeger op met een tussenstam: een stukje Beurré Hardy geënt op kweepeer A, en daarop het gewenste ras. Sinds een tiental jaren schakelt het centrum over op de onderstam Pyrodwarf: volgens de onderzoekers ongeveer 20 % groeikrachtiger dan kweepeer A, snel vruchtbaar en vooral verenigbaar met alle perenrassen (Dumont et al., 2025). Koop je een oud perenras, vraag dan waarop het geënt is en of er een tussenstam gebruikt werd.

Voor pruimen en kersen gebruikt hetzelfde centrum St. Julien A en Gisela 5 (Dumont et al., 2025), twee onderstammen die makkelijk te vinden zijn bij Belgische kwekers.

Laagstam, halfstam, hoogstam: de vorm volgt de onderstam

Kwekerijen verkopen ook vormen, die afhangen van de onderstam en van de hoogte waarop de takken beginnen:

  • snoer, spil, laagstam: op een zwakke onderstam, voor kleine tuinen, langs een muur of een afsluiting;
  • halfstam: op een middelmatige of sterke onderstam, het compromis voor de gezinstuin;
  • hoogstam: de grote boom van de boomgaarden in grasland, waaronder gemaaid of begraasd wordt. Hij vraagt een groeikrachtige onderstam. Voor boomgaarden met halfstammen en hoogstammen van oude rassen raadt Marc Lateur van het CRA-W 12 tot 15 meter tussen de bomen aan (Lateur, 2013).

Een eenvoudige vuistregel: meet de ruimte. Een MM106 vult een cirkel van 4 m doorsnede, een M25 een cirkel van 6 m. Een fruitboom die te dicht bij een huis of een perceelsgrens staat, wordt elk jaar tegen zijn natuur in teruggesnoeid en maakt vooral hout.

Boomgaarden aanplanten kan gesubsidieerd worden: Wallonië geeft 25 € per boom voor boomgaarden, binnen dezelfde regeling als voor hagen. Details staan in ons artikel november in de tuin.

Gembloux, 1975: de redding van de oude rassen

Het verhaal begint met de vaststelling van een plantenziektekundige. In 1975 merkt Charles Populer, aan het Rijksstation voor Plantenziekten in Gembloux, dat bijna alle appel- en perenbomen die kwekerijen verkopen zeer gevoelig zijn voor schurft, en dat hun genetische diversiteit klein is. Zijn idee: de rassen opsporen die geteeld werden vóór de moderne fungiciden, en zelfs vóór de bordeauxpap van eind 19de eeuw, want die moesten overleven zonder bescherming (Dumont et al., 2025).

De eerste jaren bezoekt het team tien historische tuinbouwcollecties, vijf in Vlaanderen, vier in Wallonië en één in Brussel, en brengt er 620 perenbomen en 580 appelbomen van mee. Een onverwacht gevolg, vertellen de onderzoekers: verschillende beheerders ontmantelden daarna hun collectie, want "alles is veilig in Gembloux". Dan pikken pers, radio en televisie het verhaal op. Tussen 1980 en 1987 nemen meer dan 2 000 mensen contact op met het centrum om bedreigde oude bomen in hun tuin of weide te melden. De collectie telt 2 181 nummers in 1987, en 2 526 in 1997 (Dumont et al., 2025).

Vandaag bewaart het CRA-W 1 629 appel-, 1 198 peren-, 355 kersen-, 236 pruimen-, 98 tafeldruiven- en 29 perzikaccessies, plus inheemse wilde appels en peren. Elk jaar stuurt het publiek nog 300 tot 900 vruchtstalen in om te laten determineren (Dumont et al., 2025). Wat Gembloux bijzonder maakt: de proefboomgaarden worden nooit bespoten tegen ziekten of plagen, en chemische onkruidbestrijding aan de voet van de bomen werd in 2000 stopgezet. Voor een groot deel van de rassen beschikt het centrum over meer dan 25 jaar waarnemingen zonder bescherming.

De RGF-Gblx-rassen: 33 overlevers, tien jaar getest zonder bespuiting

Uit die collectie heeft het CRA-W een gamma voor tuiniers en landbouwers gehaald: de "RGF-Gblx"-rassen, voor Ressources Génétiques Fruitières de Gembloux (genetische fruitbronnen van Gembloux). Het zijn meestal oude lokale rassen, vaak landrassen of selecties van 19de-eeuwse liefhebbers-veredelaars, die uit de handel verdwenen waren. Elk ras werd minstens tien jaar in onbespoten boomgaarden geëvalueerd: tolerantie voor ziekten, plagen en weersomstandigheden, kwaliteit en gebruik van de vrucht, gedrag op verschillende onderstammen (Dumont et al., 2025).

Het gamma telt vandaag 18 appels, 7 peren, 4 pruimen, 3 kersen en 1 perzik. Een fiche van het CRA-W uit 2013 noemt onder de RGF-Gblx-appels: Transparente de Lesdain, Reinette Evagil, Grenadier, Président Roulin, La Paix, Cwastresse Double, Reinette de Blenheim, Radoux, Joseph Musch, Reinette Hernaut, Gris Braibant, Godivert, Reinette de Waleffe, Reinette Dubois en Président Van Dievoet (Lateur, 2013). Per ras geeft de fiche de plukperiode, de bloeigroep, de kwaliteit van het stuifmeel, de gevoeligheid voor schurft, meeldauw en kanker, en het gebruik: handappel, moesappel, sap of cider.

Eén detail is belangrijk voor de koper. De naam van een oud ras garandeert niets: synoniemen en verkeerde etiketten komen vaak voor, zelfs in collecties (Dumont et al., 2025). Daarom hebben het CRA-W en een groep vrijwillige kwekers het Certifruit-charter opgesteld. Het garandeert de herkomst en identiteit van het materiaal (ras, onderstam en eventuele tussenstam), de kwaliteit van de jonge bomen en een lokale, ambachtelijke productie. Het entmateriaal komt van een moederaanplant van 3,3 ha, in 1991 aangelegd in Ormeignies en beheerd door het Centre d'Essais Horticoles de Wallonie; ongeveer de helft van de RGF-Gblx-rassen is er gecertificeerd als "virusgetest" (Dumont et al., 2025).

Schurft: waarom resistentie "met meerdere genen" langer standhoudt

Schurft bij appel, veroorzaakt door de schimmel Venturia inaequalis, geeft vlekken op de bladeren en barsten in de vruchten. Het is de ziekte achter het merendeel van de bespuitingen in boomgaarden, en die welke het hele programma van Gembloux op gang bracht.

Een appelboom kan er op twee manieren weerstand tegen bieden. De eerste steunt op één hoofdgen, zoals Rvi6 (lang Vf genoemd), dat in veel moderne zogenaamd "resistente" rassen zit: het effect is spectaculair, maar één slot kan door een nieuwe schimmelstam worden opengebroken. De tweede steunt op meerdere genen met een gedeeltelijk effect ("polygene" resistentie): de boom krijgt enkele vlekjes, zonder ernstige schade. De onderzoekers van het CRA-W geven duidelijk de voorkeur aan die tweede weg, "zeker" duurzamer, en noemen Reinette Dubois en La Bazadaise als voorbeelden; Transparente de Lesdain combineert beide types resistentie (Rondia et al., 2025).

Die waarnemingen komen uit een proefboomgaard die sinds 2007 biologisch wordt geteeld, in een grensoverschrijdende studie met het Centre Régional de Ressources Génétiques in Villeneuve-d'Ascq (Frankrijk): oude rassen worden er vergeleken met Jonagold, de meest geteelde appel in België. Gris Braibant, Président Van Dievoet en La Bazadaise blijken er ook heel weinig gevoelig voor appelantracnose (Elsinoë pyri), een ziekte die de biologische boomgaarden in de streek steeds meer zorgen baart (Rondia et al., 2025).

Het CRA-W veredelt ook nieuwe rassen, door moderne appels te kruisen met oude lokale rassen. Het jongste, Ducasse, komt van Reinette Libotte en Rubinola, en is beschermd door een Europees kwekersrecht (Dumont et al., 2025). Het mikt vooral op professionele biologische fruittelers.

Bestuiving: een eenzame appelboom bloeit voor niets

De meeste appel- en perenbomen kunnen zichzelf niet bevruchten: ze hebben stuifmeel nodig van een ander ras dat tegelijk bloeit. De RHS deelt de rassen daarom in genummerde bloeigroepen in. De regel: kies een bestuiver uit dezelfde of een aangrenzende groep, waarvan de bloei overlapt. Een appel uit groep 3, de meest voorkomende, kan bestoven worden door groep 2, 3 of 4 (RHS, z.d.-b).

Het CRA-W gebruikt hetzelfde principe, met groepen van 1 (zeer vroeg) tot 7 (zeer laat), en voegt een tweede criterium toe: de kwaliteit van het stuifmeel van elk ras. Een goede bestuiver bloeit hoogstens één klasse vroeger of later dan het te bevruchten ras, en heeft goed stuifmeel (Lateur, 2013).

De val van de triploïden. Sommige rassen hebben drie sets chromosomen in plaats van twee: ze dragen vruchten, maar hun stuifmeel is bijna steriel. De RHS noemt Bramley's Seedling, Ribston Pippin, Holstein, Catillac en Blenheim Orange, bij ons bekend als Reinette de Blenheim, een RGF-Gblx-ras (RHS, z.d.-b). Een triploïde heeft twee andere rassen nodig, die elkaar en ook de triploïde bestuiven.

Geen plaats voor twee appelbomen? Een geschikte appelboom in een naburige tuin kan volstaan: de bijen brengen het stuifmeel over. De RHS wijst er ook op dat sierappels (Malus met kleine vruchten) uitstekende bestuivers zijn, met een overvloedige en lange bloei (RHS, z.d.-b).

Toen België de peer uitvond

Wie een perenboom plant, plant waarschijnlijk een stukje Belgische geschiedenis. In de 18de en 19de eeuw waren onze streken het grote laboratorium van de handpeer.

  • Nicolas Hardenpont (geboren in 1705), abt in Bergen, zaait een dertigtal jaar lang pitten in zijn tuin aan de voet van de Mont Panisel. Hij wint er een tiental "boterperen" uit met zeer smeltend vruchtvlees, waaronder de Beurré d'Hardenpont en de Passe-Colmar (Cruysmans, 2015).
  • Jean-Baptiste Van Mons (1765-1842), een Brusselse scheikundige die hoogleraar werd in Leuven, maakt er een methode van: zaaien, opnieuw zaaien, weer zaaien, generatie na generatie. Hij geldt als de productiefste perenveredelaar die we kennen, met minstens 40 waardevolle rassen; onder meer de Beurré Bosc en de D'Anjou worden aan hem toegeschreven. Hij stuurde enthout en planten door heel Europa en tot in de Verenigde Staten (Wikipedia, z.d.-b).
  • Charles-Louis Durondeau, brouwer in Tongre-Notre-Dame in Henegouwen, wint in 1811 de Durondeau, of Beurré Durondeau, een oktoberpeer met zeer sappig vruchtvlees (Wageningen University & Research, z.d.).
  • Majoor Pierre-Joseph Esperen wint in Mechelen rond 1830 de Joséphine de Malines, een winterpeer (Pomologie.com, z.d.).

De Conference, alomtegenwoordig in de Belgische boomgaarden, hoort niet bij die lijn: ze werd in Engeland gewonnen door de kwekerij Rivers in Sawbridgeworth en dankt haar naam aan de nationale perenconferentie in Londen in 1885, waar ze de eerste prijs won (Wikipedia, z.d.-a).

Kopen en planten: de goede reflexen

Bij de kwekerij controleer je vier dingen:

  1. Het etiket: ras, onderstam en, bij een oude peer, de eventuele tussenstam. Bij een RGF-Gblx-ras garandeert het Certifruit-label de identiteit.
  2. De entplaats: netjes, goed vergroeid, zonder rot en zonder uitlopers van de onderstam.
  3. De wortels: talrijk, vers, nooit uitgedroogd of broos.
  4. De leeftijd: een eenjarige spil (één enkele scheut) kun je naar wens vormen en slaat heel goed aan; een boom van twee of drie jaar draagt sneller, maar heeft langer een paal nodig.

Bij het planten raadt de RHS aan de wortels ongeveer 30 minuten te laten weken (RHS, z.d.-e), de entplaats ruim boven de grond te houden (RHS, z.d.-a) en de paal tegelijk met de boom te plaatsen: schuin onder 45°, met de bovenkant naar de heersende wind, en hooguit 2,5 cm ruimte tussen stam en paal. Die blijft meestal achttien maanden tot drie jaar staan, langer op een zwakke onderstam (RHS, z.d.-c). De volledige werkwijze staat in november in de tuin. Voor de wintersnoei van gevestigde appel- en perenbomen, zie december in de tuin.

Voor advies kun je terecht bij de vereniging Diversifruits, in 2018 opgericht door het CRA-W en de Federatie van de Waalse natuurparken. Ze telt ongeveer 150 leden en organiseert zo'n 70 activiteiten per jaar. Ze helpt bij de rassenkeuze en het beheer van boomgaarden; met haar steun werd in tien jaar meer dan 500 ha hoogstamboomgaard aangeplant (Dumont et al., 2025).

Vraag voor je een fruitboom koopt altijd op welke onderstam hij geënt is. Die bepaalt, en niet het ras, of de boom 2 m of 6 m hoog wordt.

Waar of niet waar?

"Een dwergappelboom is makkelijker te telen." Gedeeltelijk niet waar. Hij is makkelijker te snoeien en te plukken, maar de zwakke onderstammen M27 en M9 hebben een zwak wortelgestel: levenslang een paal, vruchtbare grond, onkruidvrij en in de zomer begoten, volgens de RHS. In schrale grond of in een gazon doet een MM106 of MM111 het beter.

"Oude rassen zijn allemaal ziekteresistent." Niet waar. Veel oude rassen zijn even gevoelig als moderne. Wat de RGF-Gblx-rassen interessant maakt, is dat ze geselecteerd werden na minstens tien jaar waarneming zonder bespuiting.

"Een alleenstaande appelboom geeft geen vruchten." Grotendeels waar, als er in de buurt geen andere appelboom tegelijk bloeit. Maar de buren tellen mee: een appelboom in de tuin ernaast, of een sierappel, kan volstaan.

"Conference is een Belgische peer." Niet waar. Ze is Engels, bekroond in Londen in 1885. De grote Belgische peren van de 19de eeuw heten Durondeau, Joséphine de Malines, Beurré d'Hardenpont of Beurré Bosc.

"Je kunt de pitten van een lekkere appel planten." Waar, maar je krijgt niet dezelfde appel: elke pit geeft een nieuw ras. Precies zo hebben Van Mons en Hardenpont hun rassen gewonnen, door generatie na generatie pitten te zaaien en alleen de beste bomen te houden.

Wat bepaalt vooral de uiteindelijke grootte van een geënte appelboom?

Toon het antwoord

Antwoord: De onderstam

De onderstam bepaalt de groeikracht: volgens de RHS blijft een appel op M27 onder 1,8 m, terwijl een appel op M25 hoger wordt dan 4,5 m.

Wat betekent RGF-Gblx op het etiket van een fruitboom?

Toon het antwoord

Antwoord: Een oud ras dat het CRA-W in Gembloux selecteerde na minstens tien jaar proeven zonder bespuiting

RGF staat voor Ressources Génétiques Fruitières (genetische fruitbronnen). Het CRA-W bracht er 33 opnieuw op de markt, waaronder 18 appels en 7 peren.

Waarom heeft een triploïde appelboom zoals Reinette de Blenheim twee andere rassen in de buurt nodig?

Toon het antwoord

Antwoord: Omdat zijn stuifmeel bijna steriel is: hij kan zijn buren niet bestuiven

De twee andere rassen moeten elkaar en de triploïde bestuiven, volgens de RHS.

Bronnen

Cruysmans, M.-N. (2015, 21 februari). Nicolas Hardenpont. La Libre Belgique. https://www.lalibre.be/archives-journal/2015/02/21/nicolas-hardenpont-62UYNDMZSRAQREWG6Z2726SCIU/

Dumont, B., Rondia, A., Delpierre, L., Dupont, P., Donis, T., Ferrier, V., Reyser, J., Jorion, A., Mingeot, D., Houben, P., Pennetreau, Y., Stievenard, R., Rey, J.-B., Bruneaux, G., Grifnée, A., Cerisier, B., Velghe, E., Mulot, E., Fauche, F., … Lateur, M. (2025). Safeguarding, evaluating and valorizing fruit tree genetic resources in Belgium: Insights from nearly half a century of unsprayed orchard management. Genetic Resources, (S2), 185-202. https://doi.org/10.46265/genresj.JWFV3378

Lateur, M. (2013). Aide au choix de variétés anciennes de pommes pour la plantation de vergers en demi-tige et haute-tige. Centre wallon de Recherches agronomiques. https://parc-naturel-gaume.be/wp-content/uploads/Choix_POMMES.pdf

Lateur, M., & Populer, C. (1996). RGF apple varieties distributed by the Gembloux Phytopathological Station. Fruit Belge, 64(459). https://www.cra.wallonie.be/fr/rgf-apple-varieties-distributed-by-the-gembloux-phytopathological-station-1996

Pomologie.com. (z.d.). Joséphine de Malines. https://pomologie.com/poire/poire1/fpoires/josephinedemalines/josephinedemalinesd.html

RHS. (z.d.-a). Apples and pears: starting an espalier. Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/fruit/apples/starting-an-espalier

RHS. (z.d.-b). Fruit basics: fruit pollination. Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/advice/beginners-guide/fruit-basics/fruit-pollination

RHS. (z.d.-c). How to stake a tree. Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/plants/types/trees/how-to-stake-a-tree

RHS. (z.d.-d). Rootstocks for fruit. Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/fruit/fruit-trees/rootstocks

RHS. (z.d.-e). Trees and shrubs: planting guide. Royal Horticultural Society. https://www.rhs.org.uk/plants/types/trees/planting-trees-shrubs

Rondia, A., Dumont, B., Donis, T., Lateur, M., Rey, J.-B., Stievenard, R., & Bruneau, G. (2025). Étude de variétés de pommes mieux adaptées à l'agriculture biologique : une approche transfrontalière et participative. Itinéraires BIO, (80). https://orgprints.org/id/eprint/56075/1/BrochureA4_ItinerairesBIO80_WEB.pdf

Wageningen University & Research. (z.d.). Durondeau. Bibliotheek, bijzondere collecties. https://library.wur.nl/speccol/fruitvrij/onzeappels/Peren/Durondeau.htm

Wikipedia. (z.d.-a). Conference pear. https://en.wikipedia.org/wiki/Conference_pear

Wikipedia. (z.d.-b). Jean-Baptiste Van Mons. https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Baptiste_Van_Mons

← Terug naar overzicht